Pierwsza Dama Melania Trump
Biały Dom
Waszyngton, DC 20500

Szanowna Pani Trump,

Pani publiczna rola Pierwszej Damy Stanów Zjednoczonych stanowi ważną okazję, by zwrócić uwagę na potrzebę wzmocnienia ochrony ludności cywilnej dotkniętej konfliktami zbrojnymi. Doceniamy Pani wysiłki na rzecz nagłaśniania humanitarnych skutków wojny, a w szczególności trudnego położenia najbardziej bezbronnych grup nią dotkniętych.

Zwracamy się do Pani w imieniu kampanii People First — międzynarodowej inicjatywy wzywającej do uwolnienia osób przetrzymywanych w związku z wojną Rosji przeciwko Ukrainie, w tym bezprawnie przetrzymywanych ukraińskich cywilów oraz deportowanych lub przymusowo przesiedlonych ukraińskich dzieci. Jesteśmy wdzięczni za wysiłki, które już Pani podjęła, aby pomóc w powrocie ukraińskich dzieci do ich rodzin.

Piszemy do Pani dziś, w przededniu Międzynarodowego Dnia Eliminacji Przemocy Seksualnej w Konfliktach Zbrojnych, obchodzonego co roku 19 czerwca. Dzień ten przypomina o niszczycielskim wpływie przemocy seksualnej związanej z konfliktami na jednostki, rodziny i społeczności, a także o znaczeniu pociągania sprawców takich zbrodni do odpowiedzialności oraz zapewnienia trwałego wsparcia osobom, które je przeżyły. W tym kontekście pragniemy zwrócić Pani uwagę na sytuację cywilnych ukraińskich kobiet przetrzymywanych przez rosyjskie władze, z których wiele zgłaszało przypadki przemocy seksualnej i innych form znęcania się, oraz zaapelować o większą uwagę społeczności międzynarodowej wobec ich losu.

W 2025 roku wymiany jeńców między Rosją a Ukrainą doprowadziły do uwolnienia znacznie większej liczby przetrzymywanych ukraińskich cywilów niż w jakimkolwiek wcześniejszym roku od początku pełnoskalowej inwazji. Stało się to w kontekście wznowionych wysiłków dyplomatycznych prowadzonych pod kierownictwem Pani męża, prezydenta Trumpa. Mimo to wśród uwolnionych i repatriowanych cywilów było jedynie sześć kobiet. Wiele ukraińskich kobiet wciąż jest bezprawnie pozbawionych wolności, często bez kontaktu ze światem zewnętrznym i w nieludzkich warunkach, systematycznie poddawanych torturom oraz innym formom okrutnego i poniżającego traktowania.

W 2024 roku ukraińska dziennikarka Victoria Roshchyna zmarła w rosyjskim areszcie. Jej sprawa zwróciła uwagę społeczności międzynarodowej na poważne zagrożenia, na jakie narażeni są przetrzymywani ukraińscy cywile, w tym kobiety.

Inna przetrzymywana ukraińska cywilka, Natalia Vlasova, została w zeszłym roku skazana przez rosyjski sąd na 18 lat pozbawienia wolności na podstawie sfabrykowanych zarzutów, w tym terroryzmu, szpiegostwa, prób ataków na funkcjonariuszy organów ścigania oraz nielegalnego handlu bronią. Przed sądem opisała, jak funkcjonariusze służb torturowali ją podczas przesłuchań: rażono ją prądem, rozbierano do naga, dopuszczano się wobec niej przemocy seksualnej, oblewano wodą, bito i spiłowano jej zęby. Sąd odmówił jednak rozpatrzenia jej zeznań. Dziewięcioletnia córka Natalii, Yulia, która nie widziała matki od siedmiu lat, czeka na nią w Kijowie.

Dokładna liczba ukraińskich cywilnych kobiet bezprawnie przetrzymywanych w rosyjskich miejscach odosobnienia pozostaje nieznana, ponieważ rosyjskie władze nie ujawniają informacji na ich temat. Centrum Wolności Obywatelskich oraz Ukrainian War Archive, obie organizacje będące członkami kampanii People First, zidentyfikowały 257 ukraińskich cywilnych kobiet przebywających obecnie w rosyjskiej niewoli, choć lista ta pozostaje niepełna. Wiele z przetrzymywanych kobiet pilnie potrzebuje opieki medycznej, a niektóre mogą nie przeżyć dalszego długotrwałego uwięzienia.

Pani głos i Pani przywództwo mogłyby pomóc zwrócić uwagę społeczności międzynarodowej na tę kwestię i wesprzeć wysiłki na rzecz uwolnienia tych kobiet. Z szacunkiem apelujemy do Pani o nagłaśnianie sytuacji przetrzymywanych ukraińskich cywilów, w szczególności kobiet, podczas Pani publicznych wystąpień oraz w ramach inicjatyw humanitarnych związanych z wojną w Ukrainie. Większa uwaga społeczności międzynarodowej może pomóc sprawić, by sytuacja cywilnych więźniów stała się jednym z priorytetów w toczących się negocjacjach dotyczących wojny Rosji przeciwko Ukrainie.

Kampania People First i jej organizacje partnerskie są gotowe udzielić wszelkich dodatkowych informacji, które mogą okazać się pomocne w tych działaniach.

Dziękujemy Pani za uwagę poświęconą tej niezwykle ważnej kwestii humanitarnej i praw człowieka.

Z wyrazami szacunku,

ORGANIZACJE CZŁONKOWSKIE