АДКРЫТЫ ЛІСТ

Прэзідэнту Злучаных Штатаў Амерыкі Дональду Трампу

Лідарам дзяржаў — членаў Еўрапейскага саюза

Прэм’ер-міністру Злучанага Каралеўства

Прэзідэнту Турцыі Рэджэпу Таіпу Эрдагану

Вашы Эксцэленцыі,

З улікам таго, што перамовы высокага ўзроўню, накіраваныя на спыненне вайны Расіі супраць Украіны, працягваюцца, мы звяртаемся да вас ад імя кампаніі People1st. Запушчаная ў студзені гэтага года, кампанія аб’ядноўвае 73 ўкраінскія, расійскія і міжнародныя праваабарончыя арганізацыі, у тым ліку дзвюх лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі міру — Цэнтр грамадзянскіх свабод (Украіна) і «Мемарыял» (Расія), — якія разам заклікаюць да вызвалення ўсіх затрыманых у сувязі з канфліктам.

Мы высока цэнім міжнародныя намаганні, накіраваныя на спыненне вайны ва Украіне, і заклікаем усе бакі, удзельнічаюць у мірных перамовах, забяспечыць, каб любы «мірны план» ставіў у цэнтр сваёй увагі чалавечае вымярэнне.

Акупаваныя Расіяй тэрыторыі — гэта не пустыя абшары: гэта дом для людзей і супольнасцей, у тым ліку для тых, хто вымушаны быў пакінуць сваю зямлю і страціць сродкі да існавання. Гэта грамадзяне Украіны, чыя бяспека і правы павінны быць у поўнай меры ўлічаны і абаронены ў любой дамоўленасці.

У адпаведнасці з місіяй кампаніі мы настойліва заклікаем усе бакі перамоў зрабіць прыярытэтам вызваленне асоб, затрыманых у сувязі з канфліктам. Да іх належаць украінскія грамадзянскія асобы — мужчыны і жанчыны, — якіх расійскія ўлады незаконна ўтрымліваюць у месцах пазбаўлення волі на тэрыторыі Расіі і на акупаваных тэрыторыях Украіны. Іх мараць голадам, пазбаўляюць медыцынскай дапамогі і сістэматычна падвяргаюць катаванням, сексуалізаванаму гвалту і іншым формам жорсткага і зневажальнага абыходжання. Яны ніколі не павінны былі быць зняволенымі і мусяць быць неадкладна вызваленыя.

Мы таксама заклікаем да найхутчэйшага вызвалення і рэпатрыяцыі ўсіх украінскіх і расійскіх ваеннапалонных. Адзначаем, што жыцці ўкраінскіх ваеннапалонных у расійскім палоне знаходзяцца пад пагрозай: яны церпяць жорсткія і сістэматычныя катаванні, а таксама іншыя формы жорсткага абыходжання.

Расійскія палітычныя зняволеныя — ужо асуджаныя або тыя, хто чакае прысуду ў якасці помсты за антываенныя выказванні ці дзеянні на падтрымку Украіны, — таксама павінны быць вызваленыя і мець магчымасць пакінуць Расію, калі яны гэтага пажадаюць.

Сярод усіх затрыманых асаблівую ўвагу трэба надаць найбольш уразлівым групам: жанчынам, людзям сталага веку, асобам з інваліднасцю або цяжкімі захворваннямі, грамадзянскім асобам, зняволеным з палітычных прычын яшчэ да поўнамаштабнага ўварвання Расіі (многія з іх ужо правялі ў няволі гады), а таксама ўкраінскім дзецям, якія былі дэпартаваныя або гвалтоўна перамешчаныя расійскімі ўладамі. Менавіта яны павінны разглядацца як першачарговы прыярытэт.

Мы спадзяемся, што ўсе бакі перамоў дасягнуць значнага і своечасовага прагрэсу, каб усе зняволеныя ў сувязі з вайной маглі хутка вярнуцца дадому.

Вы маеце ўладу зрабіць просты, але перамогавы гуманітарны крок: забяспечыць вызваленне ўсіх затрыманых у сувязі з канфліктам. Гэты ўчынак, які стане магчымым дзякуючы вашаму лідарству, пакажа, што нават у самых змрочных крызісах чалавечнасць і годнасць могуць перамагчы.

З павагай,

Аляксандра Мацвяйчук, кіраўніца Цэнтра грамадзянскіх свабод (Украіна), лаўрэатка Нобелеўскай прэміі міру 2022 года

Алег Арлоў, кіраўнік Цэнтра абароны правоў чалавека «Мемарыял» (Расія), лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру 2022 года

І 73 арганізацыі ініцыятывы People1st — People First